Даму мүмкіндігі шектеулі балаларда тәрбиенің маңызы

Мектеп  тұлғаның  толық  қалыптасуына жағдай  жасайтын әлеуметтік орта.  Мұнда  жеке  тұлғаның  болашағы шыңдалады.  Дұрыс  ұйымдастырылған оқу тәрбие жұмыстары  жеке  тұлғаның дамуына, танымдық  қызығушылығына, рухани  жан дүниесінің қалыптасуына ықпал  етеді. Міне осы оқу тәрбие жұмыстарын жүргізуші тұлғалар мұғалімдер мен тәрбиешілер.                                

 «Оқудағы мақсат жалғыз құрғақ білім  үйрету емес, біліммен бірге жақсы тәрбиені қоса беруі», бұл М.Дулатұлының сөзі. Осы орайда ұлы ойшыл Әл Фарабидің мына сөзі  еске  түседі. «Тәрбиесіз берілген  білім   адамзаттың  қас  жауы»  Ол келешекте  оның барлық өміріне апат  әкеледі. Демек, «Білім  мен  тәрбие  егіз»  деген сөз осыдан шыққан     Тәрбиеші  оқушының  мінез  құлқын, психологиялық  ерекшеліктерін зерттеу, отбасы мен мектептің, оқушы мен ұстаздың  арасындағы жүргізілетін  оқу  тәрбие жұмысының  ұйытқысы  және  ұйымдастырушысы   мұғалім  мен  тәрбиешіні  бөліп  жарудың қажеті  жоқ.  Ол  екеуі  бір  соқпақпен  келе  жатқан үзеңгелес  жандар.  Кезі  келгенде олардан  талап  етілетін  бір ақ  нәрсе  баланың білімі  мен  тәрбиесі.                                                  

Алайда       мұғалім  мен  тәрбиешіні де    егіз деп    ұғыну   керек емес.    Көп  жағдайда    мұғалім  білім  беруші,    ал     тәрбиеші   тәрбиелеуші  тұлға  деп  ұғынылады. Бірақ,  ол  емес. Мұғалім  мен тәрбиеші  екеуі  екі басқа  атаудағы  үғым  болғаны мен,олардың  міндеттері  бірдей. Әрине, тәрбиешінің міндеті мұғалімнің жұмысынан  өзгешерек. Өйткені, одан талап  етілетін  қосымша міндеттерде  бар. Тәуліктің  басым  бөлігін  бала  тәрбиеші мен  өткізеді.  Баланы  мектеп өміріне  бейімдеу, оларды  ертеңгілік  атқарылатын  шаралары   ас қабылдауы, ойын  сағаты, үй  тапсырмасы,  бос  уақыты, жеке бас гигиенасы, тәрбиешінің қарауында.  Егер тәрбиеші  теорияны  жақсы білсе, өз жұмыс  барысында оқу тәрбие  үрдісінің тиімді технологияларын  пайдаланса, жұмысының  сапасы  артып отырса, нәтижесі  жемісті болады.                                                                                            

Мектеп  интернаттағы тәрбие   жұмыстарының қыр сыры  күрделі. Онда тәрбиеленіп    жатқан  балалар    мен жұмыс  істеу    асқан        төзімділікті,      жауапкершілікті   талап   етіледі. Балалардың  мінез  құлықтары   әр  түрлі.  Бірі  ашушаң  болса, бірі  тұйық, бірі  талапшаң болса,  бірі  зейінсіз.                                             

Әр жеткеншек  зертттелмеген  құпия.  Жақсы  тәрбие балаға  өмір  бойы  азық.  Бала  тәрбиені  өсе  келе  алады  емес па... Тәрбиеден ғана  рухани  білім алып, тәрбие  нәтижесінде  адам  болып  қалыптасады.   Тәрбиешінің  міндеттері  сан  алуан.  Ол  жүргізетін  тәрбие  жұмысы өзінің  психологиялық  мазмұны  өте  күрделі,  әрі  көп  ізденісті  талап  етеді. 

  Тәрбиешінің  атқаратын   міндеті:                                                                           

а) Тәрбие  үрдісіне  мектептің, отбасы  мен  қоғамның  тығыз  қарым  қатынасын  қамтамасыз  ету.                                                                

 ә) Ата аналармен  үнемі  байланыс  жасап, отбасындағы  бала  тәрбиесіне  байланысты   педагогикалық  насихат жұмыстарын  жүргізу.                                                                                                                     

б)  Оқушыларды  тәрбиелеуде  сынып  пен  мектептен тыс  түрлі бағыттағы тәрбие  жұмыстарын  ұйымдастыру.                                                

в) Тәрбие мен өзін - өзі        тәрбиелеудің   бірлігін қамтамасыз  ету.

г)  Тәрбие  қызметінің  тұтастыгын, жүйелілігін, тәрбиелік шаралардың  бірлігін қамтамасыз  ету.                                                  

Тәрбиешінің         міндеті:      Баланы  қоғамдық  өмірге  бейімдеу, өмірден өз  орнын  табуға  көмектесу.     Тәрбиеші   жұмысының  нәтижелілігі оның  педагогикалық  шеберлігіне  байланысты.

Қазақтың  ұлы  ағартушысы А.Байтұрсынов  еңбектерінде былай делінген    ..Бала  тәрбиесін, оқытуын  жақсы  білейін  деген  адам, ең  алдымен  балаларға үйрететін  нәрселерді  өзі жақсы білуі керек. ....Баланың табиғатын танитын  адам  болу  керек....Баланың  ісіне  түсіне  қарап, ішкі халінен хабар аларлық  болу керек.    Әр  оқушы тәрбиешісіне  қарап  бой  түзейді, оның  жүріс  тұрысына  қарап  еліктейді.      

"Адам  баласының  жаман  құлқы  жаратылысынан  емес,   өскен  орта , көрген  үлгі, өнеге  білдіретінінен"   М.Әуезовтің  сөзі.  Сондықтанда  халық  "тәрбие  ережеден  емес,  қнегеден  туады  деген"    Тәрбиеші  мен  тәрбиеленушінің  арасында  татау  тәтті  қарым  қатынас  болу  керек. Тәрбиеші мен  баланың  ортасында  тартыс  сенімсіздік  ұшқыны  көрінсе,  бұл  оның  педагогикалық  шеберлілігінің  жетіспегендігінің  айғағы.  Тәрбие  берудің  негізі   мейірім  мен  сүйіспеншілік.   Тәкаппарлық , немқұрайлылық, менсінбеушілік, өзімшілдік, салқындылық тәрбиеші бойында   болмауы   керек.  Өйткені,  бұлар  тәрбиешінің балалар мен ортақ  тіл  табысуына  бөгет  болады.  Баланы   қателессе,  қатаң  жазалап тәрбиелеудің  қажеті  жоқ.  Баланы     ұлттық    рухта  тәрбиелеу  және  оқыту  керек. Халықтың  өзі  бірінші  тәрбиеші. Сондықтан  халықтық  педагогиканы  негізге  ала  отырып, тәрбие сағаттары мен тәрбиелік  іс  шараларды  жоспарлау керек.  Халықтық  педагогика       баланың елжандылық, отан  сүйгіштік, бауырмалдық қасиеттерінің  орын  алуына  септігін  тигізеді.        Тәрбиеші      тәрбие  жұмысын   ұйымдастыру, реттеу,  жетекшілік  жасау  және  осы  жұмысты  іске   асыру  мен айналысатын  педагог.       Мұғалімнің  тәрбиелік  әсерінің  нәтижесі   оқушыдағы  тұлғалықтың  дамуы.  Бұл  тек  топтың істеріне  қатысқанда ғана мүмкін.  Мұғалім  тәрбиеленушілер мен жұмсақ  әрі  талапшыл  болуы  керек.                                                                               Ал,  тәрбиеші:      "таңертеңгі  жаттығуды өткізу",  "сынып  жатын  бөлменің  тазалығын  тексеру" ,  "кезекшілік жоспарымен  жұмыс  істеу"    бұл  бір  қарағанда  жеңіл  көрінгенімен    осы  тапсырмалар  жас өспірімдерде ұжымда  дұрыс өз ара     қарым  қатынас  орнатуға, жауапкершілік, шыдамдылық, ұқыптылық т.б      қасиеттерді  қалыптастыруға  көмектеседі.   Балалар  арасындағы  өз  ара  қарым  қатына  көбінесе  ата  аналардың  немесе  кейде  тәрбиешілердің  ықпал  етуі  негізінде  қалыптасады.     Тәрбие   үзіліссіз  жалғасын  таба  беретін  қиын  да,  қызықты  жүйе.                                                                                      Көрнекті    гуманист  педагог Януш  Корчак  өзінің  "Баланы  қалай  сүю   керек"   еңбегінде:  Нағыз       тәрбиеші  бұғау  салмайды,         еркіндік  береді;        Басымдық  көрсетпейді,              мақтап      мадақтайды;        

 Намысына  тимейді,  қалыптастырады:

Бұйырмайды,  үйретеді;                                                                                

Талап  етпейді,     сұрайды;                                                               

 Балалардың  қиналған  сәттерінде   олармен  бірге күйзеліске  түседі"  деген  болатын.       Әрбір  бала  өзіндік  ерекшелігімен  дүниеге  келеді.  Тәрбие берудің  тиімділігі мен сапасын артыру мен негізгі  бағыты барлық  тәрбиелік  әсте  әр бір  баланы  жеке  тұлға  деп  қарап  жан жақты  қалыптастыру.                                                                                   Әйтсе де, бұл бір ғана тәрбиешінің  міндеті емес.Жас ұрпаққа тәлім тәрбие беруді , қоғам, ұстаздар қауымымен, ата аналар бір бүтін  болып қолға алса нәтижелі жұмыс  атқарылады.   Тәрбиенің  басты  діңгегі  болса ,  рухани  демеушісі мұғаліммен  тәрбиеші  жемісі  оқушы.                                                                               Сөзімнің  соңында :

Тәрбиешілер   ізгі  жандар   ұстаздар  

Шын  шеберлер, өнерпаздар,  дарқандар 

Әрбір  бала  жүрегінде  бір  ту  бар,

Сол  бір  туды  жығып  алмай  ұстаңдар ,  дей  отырып   жұмыстарыңызға  шығармашылық  тілеймін.

0 пікірлер

Пікір қалдыру

Есім:*
E-Mail:
  • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
    heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
    winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
    worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
    expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
    disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
    joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
    sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
    neutral_faceno_mouthinnocent
Кодты еңгізіңіз: *
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив